ЫСТЫҚКӨЛ

1855 жылы Шоқан Жетісу өңірі мен Шығыс Түркістанға саяхат жасай бастады. Ол өзінің бастығы, генерал-губернатор Г.Гасфортпен бірге Жетісу мен Тарбағатайға сапары барысында жолжазбасын жазуға кіріскен. Бұл Шоқанның әдетіне айналды. Ғалымның баға жетпес мәліметтері мен ойлары сол жазбалардың арқасында сақталып қалған.

Уәлиханов 1856 жылдың күзінде полковник М.Хоментовский басқарған әскери-ғылыми экспедицияның құрамына кіреді. Экспедиция мүшелері Ыстықкөл қырғыздарының тұрмыс-тіршілігімен танысып, көл маңайын картаға түсіруі тиіс болған.

Шоқанның одан кейінгі Құлжа мен Қашқарға барар жолы осы Ыстықкөлдің маңынан басталатын. Көлдің сипаттамасы, ең бастысы, қырғыз тайпалары туралы мәдени және тарихи деректер – ғалымның әлем ғылымына қосқан баға жетпес үлесі еді.